Odpisy amortyzacyjne są dokonywane od wartości początkowej środków trwałych oraz niematerialnych i prawnych, którą ustala się zgodnie z pewnymi zasadami. Jeśli nabycie środka podlegającego amortyzacji następuje w drodze kupna, wartością początkową jest cena nabycia, czyli kwota należna osobie sprzedającej, powiększona o koszty związane z zakupem, pomniejszona o podatek VAT i skorygowana o różnice kursowe.
Niekiedy nie jest możliwe ustalenie ceny nabycia środków trwałych. Wówczas wartość początkowa jest obliczana poprzez dokonanie wyceny prze podatnika. Wycena musi obejmować uwzględnienie cen tynkowych środków tego rodzaju, a także stanu i stopnia zużycia. Wycenę dokonuje się tylko w przypadku środków trwałych.
Jeśli składnik majątku podlegający amortyzacji był nabyty częściowo odpłatnie, to wartością początkową jest cena ich nabycia, która jest powiększona o wartość przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia. Środki trwałe wytworzone we własnym zakresie są wyceniane w ten sposób, że na wartość początkową składają się koszty wytworzenia. Koszty wytworzenia nie obejmują wartości własnej pracy podatnika, jego małoletnich dzieci i małżonka, a także kosztów ogólnych zarządu i sprzedaży. W przypadku nabycia w drodze spadku, darowizny bądź w inny sposób, wartością początkową jest wartość rynkowa środków trwałych, chyba, że w umowie darowizny lub umowie o nieodpłatnym przekazaniu wartość przekazanego środka jest niższa.
Jeśli nabycie nastąpiło poprzez wkład niepieniężny wniesiony do spółki, wartością początkową jest wartość wniesionych środków trwałych ustalona przez wspólników na dzień wniesienia wkładu bądź udziału.
Odpisy amortyzacyjne są wykonywane dla celów podatkowych od wartości początkowej środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, w terminie od pierwszego miesiąca po miesiącu, w którym składnik podlegający amortyzacji został wprowadzony do ewidencji. Amortyzacja podatkowa jest wykonywana co miesiąc lub co kwartał w równych ratach, albo też jednorazowo pod koniec roku podatkowego. Amortyzację podatkową można także wykonać do końca okresu, w którym zrównywane są sumy odpisów amortyzacyjnych z wartością początkową składnika majątku, podlegającego amortyzacji, albo w którym zostały postawione w stan likwidacji, stwierdzono ich niedobór lub zbyto go. W przypadku odpisów amortyzacyjnych od używanych sezonowo środków trwałych i wartości prawnych, czy też niematerialnych dokonuje się w okresie ich używania, zaś odpisów amortyzacyjnych od ujawnionych środków trwałych, albo wartości niematerialnych bądź prawnych nieobjętych dotychczas ewidencją wykonuje się zgodnie z zasadą, że powinna ona nastąpić miesiąc po miesiącu, w którym środki czy wartości zostały wpisane do ewidencji.
Podatnik wybiera metodę amortyzacji przed rozpoczęciem wykonywania odpisów amortyzacyjnych. Wybrana metoda nie może być zmieniana w trakcie używania środka trwałego, wartości niematerialnej lub wartości prawnej. Stawki amortyzacyjne można łatwo sprawdzić za pomocą Wykazu rocznych stawek amortyzacyjnych. Jest to załącznik nr 1 do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Jedną z metod wykonywania amortyzacji jest metoda liniowa, zgodnie z którą przez okres użytkowania środka trwałego, odpisy amortyzacyjne są dokonywane w równych ratach zgodnie z określoną stawką amortyzacyjną. W ramach metody liniowej jest możliwe podwyższenie stawek amortyzacyjnych, ale tylko do nieruchomości budynkowych używanych w pogorszonych lub złych warunkach, intensywnie używanych maszyn, urządzeń i środków transportu oprócz morskiego taboru pływającego, a także maszyn i urządzeń poddanych szybkiemu postępowi technicznemu. Metoda liniowa pozwala też na wielokrotne obniżanie stawek amortyzacyjnych dla środków trwałych począwszy od miesiąca, w którym zostały wprowadzone do ewidencji lub od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego. Obniżanie i podwyższanie stawek amortyzacyjnych nie jest natomiast możliwe w przypadku metody indywidualnych stawek amortyzacyjnych.
Metoda degresywna jest stosowana tylko w przypadku maszyn i urządzeń używanych do produkcji. Polega ona na zasadzie, że podwyższone stawki amortyzacyjne współczynnikiem nie wyższym niż 2,0 są stosowane do wartości początkowej środków w pierwszym roku podatkowym ich użytkowania, natomiast w kolejnych latach podatkowych stawki amortyzacyjne podwyższone współczynnikiem niższym lub równym 2,0, są stosowane do wartości początkowej, która jest pomniejszona o dotychczasowe odpisy amortyzacyjne i ustalonej na początek kolejnych lat używania tych środków.
Komentarze